Flirten met God in Vézelay

Er zijn vele manieren om te flirten met God. Maar wat ligt er meer voor de hand om het op een plek te doen waar mensen al meer dan duizend jaar contact zochten met de godenwereld? En daarbij hun beelden en verhalen te gebruiken?

 

Het is midden in de nacht. De kerk van Vézelay ligt er verlaten, doodstil en aardedonker bij. Alleen uit de crypte schijnt gedempt licht. De smalle stenen wenteltrap af, kom je in de 1000 jaar oude ruimte. De hele nacht is de kerk open. De broeders en zusters lossen elkaar in de crypte af. Volgens de mythe is de kerk het centrum van Gods universum, en ook de monniken en nonnen van tegenwoordig spelen in deze mythe mee. Deze wekelijkse nacht is het hoogtepunt van hun rituele cyclus, voorafgegaan door de processie met de hostie van het koor naar de crypte, aan het eind van de late middagmis. Daar bij het heilig sacrament waken ze zoals de apostelen het probeerden in Getsemané.
Ik ga zitten op de achterste bank. Er zit een non te mediteren pal voor het altaar. De ogen gefixeerd op een icoon voor haar. Links voorin ligt er een diep gebogen op de grond. Een monnik zit tegen een pilaar. We bevinden ons fysiek in een respectabele traditie en een ieder van ons is zich daar van bewust en waardeert deze. Allemaal zijn we er levensbeschouwelijk bezig, en is de zo opgewekte beleving ongetwijfeld van grote subjectieve waarde. Hoe zou het zijn als de monniken hier acteurs waren, personages in een rollenspel? Lees verder....

Flirten met de Maria Magdalena

Meer over de kathedraal van Maria Magdalena van Vézelay ↴

Stapje voor stapje loop ik naar voren, naar het kaarsverlichte koor, de symbolische hemel. Ik loop weer terug. En weer naar voren, enzovoort. Al minstens 800 jaar maken mensen deze gang naar het heilige der heiligen, het hart van het ‘huis van God’. Ze moeten daar iets religieus aan hebben beleefd. Wat? Terwijl ik het me afvraag, ontdek ik hoe als je nadert de hemel zich als het ware opent. Wanneer je dichterbij komt, lijkt het koor namelijk hoogte en breedte te winnen, op te stijgen zelfs, majesteitelijk en mysterieus. En al is dit niet meer dan een optisch effect, toch bekruipt me het gevoel van een superieure aanwezigheid en geeft het iets van een halleluja-gevoel. Tenminste, ik kan me levendig voorstellen dat mijn middeleeuwse voorgangers zo’n gevoel al lopend naar het koor konden krijgen. En als mensen dat toen konden, waarom zou het dan tegenwoordig niet meer kunnen?
Wie zich inleeft in de beelden van een kathedraal, zoals die van het hemelse koor, en participeert door in gedachten mee te ‘hallelujah-en’, stelt God symbolisch present. In de loop naar het koor is de aanwezigheid van God verondersteld en zodoende is het mogelijk te proberen de beleving van aanwezigheid van God tot leven te wekken. Lukt dat, dan voel je je aangesproken, beleef je intentionaliteit, en staat het huis van God even niet leeg.                                                                                                               .                                            

 

Langzaam loop ik op en neer door de schemerige zijbeuken, de gangen aan weerskanten van het middenschip. In de verte vormen de gewelfribben een geheel, maar terwijl ik vooruitloop ontvouwt dat geheel zich als een harmonica, wat de suggestie geeft dat je door een almaar uitdijende gang loopt. Het heeft iets onafzienbaars en eindeloos. Lopen in deze zijbeuken kan zo een besef van transcendentie oproepen. Het is niet te bevatten wat eindeloosheid is en toch word je er zo op een symbolische manier deel van. De alsof-ervaring verwijst naar een onbekend meer.

Het kerkgebouw creëert met zijn vele pilaren, doorkijkjes en ‘eindeloze’ gangen en maar langzaam wegstervende galm, een sfeer waarin soms meer aan de hand lijkt te zijn dan dat een optisch effect een besef van onafzienbaarheid en daarmee van ongrijpbaarheid, van transcendentie teweegbrengt.

Zo probeer ik iets van de door de tijden heen beleefde heiligheid van deze plaats voor mezelf tot leven te wekken – mijn persoonlijke onderzoekslaboratorium.                                                                                               .